fbpx
Różnice płci: czym różnią się dziewczynki od chłopców? Wstęp
Źródło zdjęcia: https://unsplash.com/, autor Joseph Gonzalez

Różnice płci: czym różnią się dziewczynki od chłopców? Wstęp

Tym artykułem rozpoczynam cykl artykułów porządkujący wiedzę na temat różnic między dziewczynkami i chłopcami.

Powszechnie uważamy, że kobiety i mężczyźni, a zatem też dziewczynki i chłopcy, znacząco różnią się między sobą. Niektórzy uważają nawet, że różnice te są tak ogromne, że przedstawiciele obu płci mogliby być mieszkańcami dwóch różnych planet. Tymczasem tezy książki*, która utrwaliła ten stereotyp nie znajdują pokrycia w faktach.  

*John Gray „Mężczyźni są z Marsa, kobiety są z Wenus”, sprzedana w ponad 40 krajach.

A fakty są takie: różnice między płciami rzeczywiście istnieją i dobrze jest rozumieć jakie jest ich źródło. W świecie, który nadmiernie koncentruje się na różnicach płci, przydaje się umiejętność oddzielenia nauki od przypuszczeń, faktów od fikcji. Płeć jest czymś tak fundamentalnym dla naszego myślenia o dzieciach, że czasami trudno jest oddzielić to, co jest prawdziwe od tego, co wyobrażone.

Po co rodzicom wiedza o różnicach płci

Wiedza o tym jakie różnice rzeczywiście istnieją, między dziewczynkami a chłopcami pomaga nam – rodzicom lepiej rozpoznawać indywidualne mocne i słabe strony naszych dzieci.

Wyobraźmy sobie dwie matki, których córki – uczennice trzeciej klasy szkoły podstawowej – doświadczają trudności z  matematyką. Jedna z nich przypisuje te trudności wrodzonym różnicom między chłopcami a dziewczynkami pod względem zdolności matematycznych i mówi córce, by się tym nie przejmowała. Mogłaby nawet powiedzieć: „Nie martw się, ja też sobie nie radziłam z matematyką”. Druga mama wie, że nie ma znaczących różnic między chłopcami a dziewczynkami w zdolnościach matematycznych w szkole podstawowej. Widzi, że jej córka ma kłopot ze zrozumieniem dzielenia i poświęca dodatkowy czas by pomóc jej opanować tę umiejętność.

Obie dziewczynki będą miały różne doświadczenia z matematyką. Pierwsza będzie nadal zmagać się z tą dziedziną aż w końcu być może straci motywację i stanie się jedną z wielu nastolatek, które nie znoszą matematyki. Wczesne przypuszczenia jej mamy na temat dziewczynek i matematyki, w rzeczywistości doprowadzą do tego, co zakładała mama: dziewczynki nie lubią matematyki. Druga dziewczynka natomiast, dzięki dodatkowej pomocy w przejściowych trudnościach, nadgoniła wiedzę i stała się szczęśliwą uczennicą klasy matematycznej w liceum. Wiedza na temat różnic płci oraz świadomość roli rodziców w kształtowaniu tych różnic, jest kluczowa dla wychowania dzieci realizujących w pełni swój potencjał.

Różnice między płciami istnieją. Niektóre z nich są niewielkie, inne są małe z początku i powiększają się z upływem czasu. Jednak jeśli zbierzemy wszystkie dane naukowe na temat różnic między płciami, obraz jaki się wyłania nie upoważnia do tak dramatycznych stwierdzeń, że dziewczynki od chłopców są tak różne jak dwie odległe od siebie planety. Co najwyżej można by użyć porównania, że dziewczynki są z województwa mazowieckiego a chłopcy z łódzkiego.

Zobacz też: Jak wychowywać dziewczynki w świecie pełnym stereotypów płci?

Różnice płci i badania naukowe

Aby w pełni rozumieć różnice płci, a szczególnie to, które z nich są wrodzone a które nabyte wraz z doświadczeniem i wychowaniem, należy poznać różnicę miedzy badaniami dzieci i dorosłych. Różnice płci między kobietami a mężczyznami oraz różnice płci między dziewczynkami a chłopcami są znacząco inne. Dobrze jest rozumieć obie kategorie różnic, ale każdą z nich z innego powodu.

Obserwowanie różnic między dorosłymi kobietami i mężczyznami nie mówi nam nic o tym jak różnimy się z natury, ani o tym jak różnią się między sobą dzieci. Tylko dlatego, że kobiety robią x a mężczyźni robią y, nie znaczy, że dziewczynki robią x a chłopcy robią y. Przez tysiąclecia wychowanie kobiet a wychowanie mężczyzn to były dwa różne światy, które ukształtowały ich zachowania, preferencje, umiejętności a nawet strukturę mózgu (1). Przykładowo: fakt, że kobiety płaczą częściej niż mężczyźni nie oznacza, że dziewczynki płaczą częściej niż chłopcy. Ta cecha wynika u kobiet z kultury i wielowiekowej socjalizacji. Znajomość różnic płci u dorosłych nie pomaga rodzicom czy nauczycielom w kontakcie z dziećmi. Profesorka psychologii rozwojowej Christia Brown argumentuje, że aby rzeczywiście rozumieć gdzie leżą prawdziwe różnice płci, należy sprawdzić jakie różnice mają miejsce we wczesnym dzieciństwie, zanim stereotypy odcisną trwałe piętno na naszych mózgach i zachowaniach (1).

Zobacz też: Jak szybko dzieci mogą wykształcić stereotyp, że tylko mężczyzna może być prezydentem?

Badania nad różnicami płci – którym ufać?

Poleganie na stereotypach i obiegowych opiniach w temacie różnic płci sprawia, że jesteśmy (delikatnie mówiąc) niedoinformowani. Żeby rzeczywiście rozumieć gdzie leżą różnice, powinniśmy kierować się wynikami badań. Niestety, czasami zdarza się, że badania są niewiarygodne np. nieodpowiednio dobrano grupę badanych lub wykonano jedną serię badania i to jedynie na szczurach. W zasadzie można osiągnąć każdy rezultat badania jeśli zadamy właściwe pytanie.

Dlatego najbardziej wiarygodne są meta-analizy czyli analizy, których dokonuje się, zbierając wszystkie badania jakie wykonano na dany temat (czasem są ich setki) i wyciągając z nich całościowe wnioski. Meta-analiza korzysta z analizy danych i z wnioskowania statystycznego aby wtórnie odkryć wiedzę zawartą w publikacjach czy źródłach pierwotnych (2).

W meta-analizach bierze się pod uwagę także badania niepublikowane, ponieważ czasopisma naukowe publikują zazwyczaj wyniki takich badań, które dowodzą różnic między grupami (np. między dziewczynkami a chłopcami), nie publikują zaś tych badań, które takich różnic nie wykazują. Podobnie jest w przypadku nowych odkryć w medycynie: nie słyszymy o wielu badaniach, które nie przyniosły przełomu tylko o tych, które dowodzą odkrycia nowych substancji leczących schorzenia.

Jedną z najważniejszych meta-analiz przeprowadziła Janet Shibley Hyde – profesorka psychologii na Uniwersytecie w Wisconsin, badaczka różnic płci z kilkudziesięcioletnim stażem. Badanie obejmowało próbę liczącą ponad milion respondentów (zarówno dorosłych jak i dzieci) i porównania 124 możliwych różnic płci. I co odkryła? Że kobiety a mężczyźni są do siebie podobni w przypadku większości porównywanych parametrów. 78% analizowanych badań wykazało brak lub nieznaczne różnice płci (3). Innymi słowy większość badań, których celem była diagnoza różnic między płciami, wykazała nieznaczne różnice lub nie wykazała ich wcale. W jakich aspektach różnice te istnieją w rzeczywistości a w jakich jedynie w naszej wyobraźni?  O tym w kolejnym artykule.  

Zobacz też: Płeć – soczewka zniekształcająca obraz człowieka?

Źródła:

  1. Brown Ch. S., (2014), “Parenting Beyond Pink & Blue: How to Raise Your Kids Free of Gender Stereotypes”, Ten Speed Press.
  2. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Metaanaliza
  3. Hyde J.S., (2005) „The gender similarities hypothesis”, American Psychologist 60 (6):581-592.
Udostępnij

Dodaj komentarz

Zamknij