Co sprzyja temu, by młodzi mężczyźni deklarowali chęć włączenia się w działania na rzecz równości płci? Kim jest współczesny EQUAMEN i czy znajdziemy go w Polsce?
Zapraszam na serię artykułów w oparciu o wyniki świetnych badań prowadzonych przez interdyscyplinarny zespół badaczy i badaczek z psychologii oraz socjologii Uniwersytetu Gdańskiego w Polsce oraz Uniwersytetu Arktycznego w Norwegii.
Cytat z tytułu artykułu pochodzi z wypowiedzi jednego z badanych chłopaków – 16-latka, który dodał jeszcze:
“Każdy powinien być w stanie robić to, co lubi i płeć nie powinna w tym przeszkadzać”.
Kim jest EQUAMAN?
EQUAMEN to młody mężczyzna, który aktywnie wspiera ideę równości płci i nie boi się feministek. Badania, o których wam opowiem poszukiwały odpowiedzi na pytanie, co sprawia, że młodzi mężczyźni deklarują chęć włączenia się w działania na rzecz równości płci. A także podjęły próbę diagnozy, kiedy młodzi mężczyźni widzą w równości płci zagrożenie i deklarują wobec niej niechęć lub jawny opór.
Dlaczego warto szukać EQUAMENA?
Po pierwsze: równość płci to przecież nie tylko kwestia dotycząca kobiet. Ograniczanie różnic wynikających z płci przynosi korzyści wszystkim. Równość kobiet i mężczyzn oraz odejście od stereotypowego postrzegania ról płciowych wiążą się z wieloma pozytywnymi efektami zarówno dla pojedynczych osób, jak i całych społeczeństw na przykład dłuższym życiem w dobrym zdrowiu lub rzadszymi konfliktami zbrojnymi.
Po drugie, perspektywa mężczyzn jak i korzyści płynące z działań równościowych nie są przedmiotem szerszych dyskusji w naszym społeczeństwie. Nie bardzo wiemy też co nastolatki sądzą o równości płci. A co gorsza, z roku na rok zauważamy, że postawy chłopaków i mężczyzn wobec równości płci stają się bardziej spolaryzowane.
Zobacz też: Mizoginia nie jest o tym, jakich emotek używają chłopcy
Dlaczego tak się dzieje? Niektórzy mężczyźni postrzegają równość płci jako zagrożenie dla przyszłości męskości i ważnych tradycji rodzinnych. Inni z kolei nie wierzą, że jako mężczyźni również mogą na niej skorzystać. Jeszcze inni obawiają się wręcz utraty przywilejów – uznają, że jeśli osiągniemy równość, mężczyźni będą musieli coś stracić.
Po trzecie, postęp w sprawie równości zdecydowanie zwolnił – i bez wspólnego działania kobiet i mężczyzn, dziewcząt i chłopaków nie osiągniemy jej. Potrzebna jest nam współpraca oparta na dialogu i wzajemnym zrozumieniu. A do takiej współpracy konieczne jest poznanie obu perspektyw – kobiecej i męskiej.
Po czwarte, jak wskazują autorki i autorzy badania: bez zaangażowania chłopaków i mężczyzn w działania prorównościowe nie osiągniemy równości płci. Potrzebujemy promować i wzmacniać ich role jako partnerów, sojuszników, decydentów, badaczy i aktywistów demaskujących oraz hamujących uprzedzenia i dyskryminację ze względu na płeć. To oni mogą również interweniować w miejscach, gdzie nie ma dziewczyn i kobiet, ale jest umowna przestrzeń na rozmowy i żarty, które seksualizują i uprzedmiotawiają kobiety oraz wzmacniają męską dominację (tzw. locker room talks, czyli rozmowy w szatniach).
O projekcie EQUAMEN
Dlatego projekt EQUAMEN skupia się na chłopakach i mężczyznach (choć badano także postawy dziewczyn, by móc porównać je z tymi, które prezentowali chłopcy) . W ramach 4-letniego projektu:
- zbadano jak chłopaki postrzegają normy, role i tożsamości płciowe, a także jak ta percepcja wiąże się z ich postawami wobec równości płci w okresie nastoletniości
- analizowano znaczenie męskich norm dla dobrostanu psychicznego chłopaków oraz czynniki, które mogą rozwijać w nich gotowość do wspierania równości płci.
- na podstawie zebranych wniosków stworzono interwencje edukacyjne, które zostały przetestowane.
Co ważne, badania realizowano nie tylko w Polsce, ale też w Norwegii – czyli krajach, które znacząco różnią się pod względem dotychczas osiągniętego poziomu równości płci.
Zobacz też: Dlaczego chłopcy też potrzebują niestereotypowego wychowania?
Według raportu World Economic Forum 2025, Polska i Norwegia zajmują odpowiednio 45. i 3. miejsce spośród 148 krajów ocenianych pod względem spełnienia kryteriów równości płci. Badanie męskości w dwóch tak rożnych kontekstach umożliwiło badaczom i badaczkom sprawdzenie, w jakim stopniu postrzeganie norm płciowych oraz równości płci mogą być zależne od kultury i jak są one powiązane z dobrostanem mężczyzn oraz ich zaangażowaniem w inicjatywy równościowe.
Wnioski przestawiono wokół trzech kluczowych wątków: norm płciowych, postaw wobec równości płci oraz dobrostanu psychicznego.
Próba polska liczyła 1063 osób w wieku 16-18 lat z 17 szkół ponadpodstawowych w woj. pomorskim (515 chłopaków, 548 dziewczyn), a norweska 211 chłopaków z 9 szkół ponadpodstawowych z obszarów Tromso, Oslo, Lillehammer i Fredrikstad.
Bardzo zachęcam do pobrania raportu z projektu EQUAMAN – NAVIGATOR MESKOŚCI „Dorastając w świecie norm i (nie)równości płci” oraz przewodnika do pracy edukacyjnej z młodzieżą „Chłopaki i (nie)równość płci” – dostępne bezpłatnie na stronie: https://towardsgenderharmony.ug.edu.pl/equaman-nawigator-meskosci/
Zostawiam Was z pytaniem: kto z Was ma wokół siebie EQUAMENÓW?